RICHARD MOSSE IN FOAM
IS INDRUKWEKKENDST






Al sinds ik een jaar geleden voor het eerst het werk van Richard Mosse voorbij zag komen in een van de ontelbare timelines die ik heb, hoop ik, nee bid ik dat er een keer een expositie van hem naar Amsterdam zou komen. En mijn gebeden zijn verhoord; vanaf vandaag kun je zijn werk zien in Foam. En de tentoonstelling is indrukwekkendst.

"Human experience is not about facts alone, it's also about paradoxes"

Richard Mosse, een 34-jarige Ier die in Berlijn woont, maakte met ‘Infra’ een prachtige serie waarin hij met infraroodfilm foto’s maakte in het door oorlog geteisterde Congo. Het zijn oorlogsbeelden als geen ander, omdat het infraroodfilm het bladgroen transformeert in magentaroze; ooit door de Amerikanen ontwikkeld om camouflagepakken te kunnen onderscheiden van struikgewas in de oorlog. Mosse nam het mee naar Midden-Afrika, omdat, zo verklaart hij, infrarood licht onzichtbaar is voor het menselijk oog, en zo ook de oorlog in Congo – het voltrekt zonder dat we er veel van zien. Het resultaat is volgens Mosse een goede weerspiegeling van het ‘desoriënterende, caleidoscopische conflict’.

Mosse maakte in Congo niet alleen foto’s, hij maakte ook met filmmaker Trevor Tweeten en geluidskunstenaar Ben Frost een video-installatie: het wonderschone en aangrijpende ‘The Enclave’. Door een zwarte ruimte hangen zes schermen. Afwisselend en op elkaar inspelend zie je psychedelische knalroze oerwoud, donkere mannen – dood en levend, trucks van de Verenigde Naties en helblauw water. Je komt ogen te kort, zeker als je in het midden van de ruimte staat.

De diepe donkere soundscapes van Frost versterken de installatie op een ijzingwekkende manier. De zware bastonen pakken je buik en de hoge tonen werken zo in op je hersenen dat ze samen met de zes grote, korrelige en vaak felroze beelden een overload creëren. Het is veel, heel veel tegelijk. Beklemmend maar prachtig.

Bubblegrumroze en overweldigend

Het is juist die overload die de lading aan het werk geeft die Mosse wil bereiken. Hij wil de oorlog onder de aandacht brengen en daarmee aanvullend zijn op de journalistieke mores: ‘Human experience is not about facts alone,’ zegt hij tijdens de perspresentatie, ‘it’s also about paradoxes.’ Hij staat er wat schuchter bij, een lange potige Ier die wat verlegen begint met zijn verhaal. Handen in de zakken, naar de grond kijkend. Journalistiek heeft niet gefaald, zegt hij, maar laten voelen wat oorlog is, bereik je niet met het voeren van feiten, daar heb je kunst voor nodig. En dat klopt, de realiteit komt harder aan nu het verpakt is als surreële ‘droomwereld’.

Naast de installatie ‘The Enclave’ zijn er ook foto’s van Mosse te zien. De beelden zijn soortgelijk: bubblegumroze en overweldigend, maar waar de video’s korrelig en rauw zijn, zijn de foto’s glimmend en bijna glamoureus. Het flirt openlijk met kitsch, maar ook feminisme en homoseksualiteit. Het is verschrikkelijk sexy, als het niet om zo’n beladen onderwerp zou gaan. Maar de series grijpen de oorlog – ver van de realiteit, als een droom. Bizar, aangrijpend en waanzinnig.


Copyright Ko van 't Hek, 2014. Dit essay verscheen eerder op SSBA Salon.

Contact

ko[a]kovanthek.nl

of 0617382656

Altijd in voor werk. Altijd zin in koffie.